- Personel kiralama firması geçici çalışanların işverenidir; müşteri (Entleiher) yalnızca iş talimatlarını verir.
- Federal İş Ajansı'nın izni olmadan devir yapılamaz: önce bir yıl süreli, üç yıl sonra süresiz olabilir.
- Gelirler saat başı fatura ücretinden (Verrechnungssatz) gelir; ayrıca kadroya alınma halinde aracılık ücretleri caizdir.
- Temel yükümlülükler: toplu sözleşme veya Equal Pay, ücret alt sınırı, azami devir süresi, metin şeklinde devir sözleşmesi, çalışanların bilgilendirilmesi.
- Ücret görevsiz dönemlerde de borçlanılır – bu risk sözleşmeyle dışlanamaz.
Personel kiralama firması nedir?
Personel kiralama firması işçi devri (Arbeitnehmerüberlassung) yapar: Çalışanları normal bir iş sözleşmesiyle işe alır ve onları geçici olarak personele ihtiyaç duyan müşterilerde görevlendirir – örneğin yoğun sipariş dönemlerinde, hastalık durumlarında, projelerde veya kadroya almadan önce deneme amacıyla. Kanun personel kiralama firmasını Verleiher, müşteriyi Entleiher ve çalışanı Leiharbeitnehmer (geçici çalışan) olarak adlandırır.
Birçok firma kendini Personaldienstleister (personel hizmetleri firması) olarak tanımlar. Bu kavram daha geniştir: Personel kiralamanın yanında çoğu zaman işe yerleştirme (Personalvermittlung), eser ve hizmet sözleşmelerini veya on-site yönetimi de kapsar.
Bir personel kiralama firması nasıl çalışır?
- Müşteri talebi: Müşteri işi, gereken niteliği, çalışma yerini, çalışma süresini ve görevin süresini tarif eder.
- Devir sözleşmesi: Personel kiralama firması ile müşteri, metin şeklinde (Textform) bir işçi devri sözleşmesi yapar; çoğu zaman tekil devirleri içeren bir çerçeve sözleşme olarak.
- Personel: Uygun bir çalışan seçilir veya yeni işe alınır; iş sözleşmesi çoğunlukla DGB/GVP toplu sözleşme sistemine atıf yapar.
- Görevden önce: Çalışanın müşteriye karşı somutlaştırılması (Konkretisierung), çalışanın müşteri firma hakkında metin şeklinde bilgilendirilmesi, müşteride iş güvenliği eğitimi.
- Görev sırasında: Çalışma sürelerinin kaydı, operasyon (Disposition) ekibinin takibi, sektör zamları, Equal Pay ve azami devir süresine ilişkin sürelerin izlenmesi.
- Ay sonu: Aynı saatlerden çalışanın ücreti ve müşteriye kesilen fatura oluşur.
Bir personel kiralama firması nasıl para kazanır?
Müşteri, çalışılan her saat için bir saat başı fatura ücreti (Verrechnungssatz) öder; buna örneğin gece, pazar ve resmî tatil çalışması için kararlaştırılan zamlar eklenir. Personel kiralama firması bundan saatlik ücretin çok daha fazlasını karşılamak zorundadır: sosyal sigorta işveren payları, izin, hastalıkta ücretin devamı, resmî tatiller, görevsiz dönemlerdeki ücret, yönetim, operasyon ve satış. Toplu sözleşme ücretleri artarsa ya da sektör zamları ve Equal Pay devreye girerse saat başı fatura ücreti de buna göre uyarlanmalıdır.
Müşteri bir çalışanı kadrosuna alırsa personel kiralama firması makul bir aracılık ücreti (Vermittlungsvergütung) talep edebilir. Buna karşılık çalışanın daha sonra işe alınmasını yasaklayan bir hüküm geçersiz olur (AÜG § 9 f. 1 bent 3 ve 4).
Bir personel kiralama firmasının hangi izne ihtiyacı var?
- İzin zorunluluğu: Çalışanları ekonomik faaliyeti çerçevesinde devreden, Federal İş Ajansı'ndan izin almalıdır (AÜG § 1 f. 1). Başvuru Federal İş Ajansı'nın online portalı üzerinden de yapılabilir; işlem için harç alınır.
- Süre sınırı: İzin önce bir yıl geçerlidir. Uzatma başvurusu süre bitiminden en geç üç ay önce yapılmalıdır; zamanında reddedilmezse izin bir yıl uzar (AÜG § 2 f. 4).
- Süresiz: Üç ardışık yıllık izinli faaliyetten sonra izin süresiz verilebilir. Üç yıl boyunca kullanılmazsa sona erer (AÜG § 2 f. 5).
- Ret: Başvuru sahibi güvenilir değilse – örneğin sosyal sigorta, vergi veya iş güvenliği mevzuatına uymadığı için –, işletme organizasyonu işveren yükümlülüklerinin yerine getirilmesini güvence altına almıyorsa veya Equal Pay ya da toplu sözleşme koşullarını sağlamıyorsa izin reddedilir (AÜG § 3 f. 1).
- Süregelen yükümlülükler: İşletmelerin taşınması, kapatılması ve açılması ile yeni genel müdürler bildirilmelidir; iş belgeleri üç yıl saklanmalıdır (AÜG § 7).
Bir personel kiralama firmasının hangi yükümlülükleri var?
| Yükümlülük | Hukuki dayanak |
|---|---|
| İzne ve boşta geçen sürelerdeki ödemelere ilişkin bilgiler dahil sözleşme koşullarının belgelenmesi | AÜG § 11 f. 1, Belgeleme Kanunu (Nachweisgesetz) |
| Sözleşme yapılırken izin makamının bilgi notu (Merkblatt), talep halinde ana dilde | AÜG § 11 f. 2 |
| Her devirden önce: geçici çalışan olarak çalışılacağına dair bilgilendirme, müşteri firmanın unvanı ve adresi metin şeklinde | AÜG § 11 f. 2 cümle 4 |
| Toplu sözleşme koşulları veya Equal Pay ve Equal Treatment | AÜG § 8 |
| Boşta geçen sürelerde de ücret alt sınırı | AÜG § 8 f. 5, § 3a |
| Aynı müşteri firmada 18 aylık azami devir süresi | AÜG § 1 f. 1b |
| İzne ilişkin beyanı içeren, metin şeklinde devir sözleşmesi; görevden önce nitelendirme ve somutlaştırma | AÜG § 12 f. 1, § 1 f. 1 |
| İzin ortadan kalkarsa müşterileri ve çalışanları gecikmeksizin bilgilendirme | AÜG § 11 f. 3, § 12 f. 2 |
| Görev olmadığında ücret (kabul temerrüdü – Annahmeverzug) – sözleşmeyle dışlanamaz | AÜG § 11 f. 4 |
Buna olağan işveren yükümlülükleri eklenir: sosyal sigortaya kayıt, ücret üzerinden gelir vergisi (Lohnsteuer), çalışma süresinin kaydı ve iş güvenliği – sonuncusu müşteriyle birlikte (AÜG § 11 f. 6).
Personel kiralama firması, işe yerleştirme, eser sözleşmesi yüklenicisi
| Personel kiralama firması | İşe yerleştirme (Personalvermittlung) | Eser sözleşmesi yüklenicisi | |
|---|---|---|---|
| İşveren | personel kiralama firması | müşteri (yerleştirmeden sonra) | yüklenici |
| Talimatlar | müşteriden | yeni işveren olarak müşteriden | yükleniciden |
| Ücretlendirme | saat başı fatura ücreti | tek seferlik komisyon | eserin bedeli |
| AÜG izni | gerekli | gerekli değil | gerekli değil |
Çalışan devredip olağan işveren yükümlülüklerini veya işveren riskini üstlenmeyen kişinin iş aracılığı (Arbeitsvermittlung) yaptığı varsayılır (AÜG § 1 f. 2). Bir eser sözleşmesi gerçekte devir olarak yürütülüyorsa örtülü işçi devrinin (verdeckte Arbeitnehmerüberlassung) sonuçları geçerli olur.
Tipik hatalar
- İzin için uzatma başvurusu çok geç yapılıyor.
- Çalışanlar sözleşme, somutlaştırma ve bilgilendirme tamamlanmadan müşteride işe başlıyor.
- Görevsiz dönemlerde hiç ya da çok az ücret ödeniyor.
- Sektör zamları, Equal Pay ve azami devir süresine ilişkin süreler Excel listelerinde tutuluyor ve gözden kaçıyor.
- Saatler ücret ve fatura için birkaç kez elle giriliyor ve sonunda ücret ile fatura birbirini tutmuyor.
- İnşaat sektöründeki işletmelere görevlendirme AÜG § 1b kısıtlamaları açısından kontrol edilmiyor.
Personel kiralama firmasının günlük işi için yazılım
Ne kadar çok çalışan ne kadar çok müşteride görevdeyse, düzgün verilere o kadar çok şey bağlıdır: kim, nerede, ne zamandan beri, hangi toplu sözleşmeye göre, hangi zamlarla çalışıyor. Operasyon, zaman kaydı, bordro hazırlığı ve faturanın tek bir sistemde nasıl birleştiğini personel kiralama yazılımımız SBM gösteriyor.
- AÜG § 1 – İşçi devri, izin zorunluluğu
- AÜG § 2 – İznin verilmesi ve sona ermesi
- AÜG § 3 – Ret
- AÜG § 7 – Bildirimler ve bilgi verme
- AÜG § 9 – Geçersizlik
- AÜG § 11 – Geçici iş ilişkisine ilişkin diğer hükümler
- AÜG § 12 – Personel kiralama firması ile müşteri firma arasındaki hukuki ilişkiler
- Federal İş Ajansı: AÜG Uygulama Talimatları (Fachliche Weisungen AÜG, 01.07.2026'dan itibaren geçerli)
Not: Bu yazı hukuki danışmanlık yerine geçmez. Güncelleme: 29.10.2026.
