İşçi devri izni (AÜG-Erlaubnis): başvuru, koşullar, uzatma

İşçi devri izni nedir?

Personel kiralama firması (Verleiher) olarak çalışanları iş görmek üzere üçüncü kişilere devreden kişi, AÜG § 1 f. 1 uyarınca izne ihtiyaç duyar. İzin bir işletme için değil, başvuran kişi veya şirket için geçerlidir: Hukuken bağımsız olmayan şubeler kapsama dahildir, hukuken bağımsız her şirketin ise kendi iznine ihtiyacı vardır. Bir ret nedeni yoksa iznin verilmesine yönelik yasal bir hak vardır.

İzin olmadan devir sözleşmesi geçersizdir. İş sözleşmesi de geçersizdir ve geçici çalışan geçerli bir sözleşmeye bağlı kalma beyanında (Festhaltenserklärung) bulunmadığı sürece müşteriyle bir iş ilişkisi kurulmuş sayılır (AÜG §§ 9, 10). Ayrıca 30.000 €'ya kadar idari para cezaları söz konusudur (AÜG § 16). 50'den az çalışanı olan işverenlerin işverenler arası yardımlaşması (Kollegenhilfe) için dar koşullar altında önceden bildirim yeterlidir (AÜG § 1a). Temel kavramları AÜG ve işçi devri maddeleri açıklıyor.

AÜG iznine nasıl başvurursunuz?

Başvuru yazılı olarak yapılmalıdır (AÜG § 2 f. 1), mümkünse AÜG 2a formuyla. BA'nın çevrimiçi portalında ELSTER kurumsal sertifikası (ELSTER-Unternehmenszertifikat) veya çevrimiçi kimlik (Online-Ausweis) ile giriş, yazılı şeklin yerini tutar. Buna karşın e-postayla gönderilen taranmış bir başvuru ancak nitelikli elektronik imzayla yeterli olur.

BA'nın bilgi notuna (Merkblatt) göre izin sahiplerinden Düsseldorf (Kuzey Ren-Vestfalya, Hessen), Nürnberg (Bavyera, Baden-Württemberg, Rheinland-Pfalz, Saarland) ve Kiel (diğer eyaletler) iş ajanslarının işçi devri ekipleri sorumludur. Talimatlarına göre BA kural olarak üç ay içinde karar vermelidir. İzin, kararın tebliğiyle yürürlüğe girer. BA, belirli bir iş modelinin AÜG kapsamına girip girmediği konusunda bağlayıcı ön bilgi vermez.

BA ilk başvuru için hangi belgeleri ister?

Uygulama Talimatları (FW 2.1.4.1) ilk kez verilecek izin için diğerlerinin yanı sıra şunları sayar:

• şirket sözleşmesi veya esas sözleşme ya da kronolojik ticaret sicili özeti,
• başvuran veya temsilciler için resmî makamlara yönelik adli sicil kaydı (Führungszeugnis, belge türü O) ve Merkezi Ticari Faaliyet Sicili özeti (Gewerbezentralregisterauszug),
• sağlık sigortası kasalarının ve meslek kazaları sigortası kurumunun (Berufsgenossenschaft) belgeleri,
• likit varlıkların kanıtı: beş geçici çalışana kadar en az 15.000 €, beşten fazlası için geçici çalışan başına en az 3.000 €,
• örnek bir iş sözleşmesi ve örnek bir işçi devri sözleşmesi (Arbeitnehmerüberlassungsvertrag).

BA örnekleri yalnızca AÜG § 11, Belgeleme Kanunu (NachwG) § 2 ve AÜG § 12'ye göre zorunlu bilgiler açısından kontrol eder, hukuki bir değerlendirme yapmaz. Eksik belgeleri bir kez talep eder; kural olarak en fazla iki haftalık bir süre verir.

AÜG izni ne zaman reddedilir?

Başvuranın güvenilir olmadığına, işletme organizasyonunun olağan işveren yükümlülüklerini güvence altına almadığına veya geçici çalışanlardan AÜG § 8'e göre çalışma koşullarını esirgediğine dair olgular varsa BA, izni veya uzatılmasını reddetmek zorundadır (AÜG § 3 f. 1). Özellikle sosyal sigorta, ücret vergisi veya iş güvenliği mevzuatına, azami devir süresine (Überlassungshöchstdauer) ya da iş hukukundan doğan yükümlülüklere uymayan kişi güvenilmez sayılır. AB ve AEA dışındaki işletmelerden devir yapılmak istendiğinde de izin reddedilir (AÜG § 3 f. 2).

AÜG izni için hangi harçlar ödenir?

İlk başvuru için BA 377,00 € alır; tüm harçlar, 01.10.2021'den beri yürürlükte olan BMAS Özel Harç Yönetmeliği'nin (Besondere Gebührenverordnung BMAS – BMASBGebV) ekinde yer alır:

Uzatma ve süresiz izin: Hangi süreler geçerli?

İzin bir yıl süreyle sınırlıdır; süre, iznin yürürlüğe girdiği günle başlar. Uzatma başvurusu en geç süre bitiminden üç ay önce yapılmış olmalıdır (AÜG § 2 f. 4) ve BA bunu hak düşürücü süre (Ausschlussfrist) olarak değerlendirir. BA süre bitiminden önce reddetmezse izin bir yıl uzar. Başlangıcın 01.04.2026 olduğu varsayılan örnek:

Gecikmiş bir uzatma başvurusu yeni başvuru sayılır; izin yılının sonuna kadar olumlu bir karar verilmezse devir, tasfiye süresi (Abwicklungsfrist) tanınmadan sona ermelidir. Birbirini izleyen üç yıllık izinli faaliyetten sonra izin süresiz olarak verilebilir (AÜG § 2 f. 5). BA bunun için her izin yılında en az bir devir bekler. Süresiz bir izin, üç yıl boyunca kullanılmazsa sona erer.

İzin sahibinin izin verildikten sonra hangi yükümlülükleri vardır?

• Bildirimler: Devir yapılan işletmeleri taşıyan, kapatan veya yeni açan kişi bunu BA'ya önceden ve kendiliğinden bildirmek zorundadır; genel müdürlükte (Geschäftsführung) veya temsilde bir değişiklik de kendiliğinden bildirilmelidir (AÜG § 7 f. 1).
• Bilgi verme ve denetim: Bilgi vermek, iş belgelerini üç yıl saklamak, işyerinde yapılan denetimlere izin vermek (AÜG § 7 f. 2 ve 3).
• Sözleşmeler: Sözleşme koşullarına ilişkin belge, izni veren makamı ve iznin verildiği yer ile tarihi belirtir (AÜG § 11 f. 1); devir sözleşmesinde personel kiralama firması izne sahip olup olmadığını beyan eder (AÜG § 12 f. 1).
• İznin ortadan kalkması: Müşteriler ve geçici çalışanlar gecikmeksizin bilgilendirilmelidir (AÜG § 11 f. 3, § 12 f. 2).

BA hukuka aykırı bir izni geri alabilir (Rücknahme, AÜG § 4), hukuka uygun bir izni ise örneğin yerine getirilmemiş yükümlülükler (Auflagen) nedeniyle iptal edebilir (Widerruf, AÜG § 5) – her iki durumda da yalnızca durumu öğrendiği tarihten itibaren bir yıl içinde. Bu durumda devam eden sözleşmeler en fazla on iki ay boyunca tasfiye edilebilir.

AÜG izninin başvurusunda ve uzatılmasında tipik hatalar

• Uzatma başvurusu, süre bitiminden üç aydan daha kısa bir süre önce ulaşıyor.
• Likidite kanıtı, planlanan geçici çalışan sayısına uymuyor.
• Örnek sözleşmeler, boşta geçen süreler (verleihfreie Zeiten) için ödemelerin türünü ve miktarını belirtmiyor (AÜG § 11 f. 1).
• Yeni bir genel müdür BA'ya bildirilmiyor; bu, 1.000 €'ya kadar idari para cezasına mal olabilir.
• Hukuken bağımsız bir bağlı şirket, ana şirketin izniyle personel devrediyor.
• Bir müşteri geçici çalışanları üçüncü kişilere devrediyor – kendi izni olsa bile yasaktır, çünkü yalnızca kendi çalışanları devredilebilir (zincirleme devir).

AÜG izninin ilk başvurusu ve uzatılması için kontrol listesi

1. Bir izne mi ihtiyaç olduğunu, yoksa AÜG § 1a uyarınca bir bildirimin yeterli mi olduğunu netleştirin.
2. Adli sicil kaydını ve sicil özetlerini erken talep edin, likiditeyi planlamaya uygun şekilde belgeleyin.
3. Başvuruyu AÜG 2a formuyla çevrimiçi veya yazılı olarak yapın ve harcı hesaba katın.
4. İzin bilgilerini iş ve devir sözleşmelerine aktarın, bitiş tarihini not edin.
5. Uzatma için en geç hatırlatma yazısından sonra başvurun, bildirim yükümlülüğü olan değişiklikleri zamanında bildirin.

Sözleşmelerin ve sürelerin nasıl bir araya geldiğini personel kiralama yazılımımız SBM gösteriyor.